Normal 0 21 false false false


BADANIA ARCHEOLOGICZNO – ARCHITEKTONICZNE NA SKWERZE UNII WILEŃSKO - RADOMSKIEJ

SEZON 2013

 

Zgodnie z decyzją konserwatorską nr 252/DR/13 z dnia 14 maja 2013 roku od maja do października 2013 roku na działce 66/3 i 66/1 przeprowadzone zostały badania archeologiczno - architektoniczne, które miały na celu odsłonięcie pozostałości murów miejskich Miasta Kazimierzowskiego wraz ze wschodnim zamknięciem założenia zamkowego, które rozebrane zostały na początku wieku XIX. Wyniki tychże badań posłużą częściowej rekonstrukcji przebiegu murów na terenie Skweru Unii Radomsko – Wileńskiej.

Eksploracją objęto wspomniany teren Skweru Unii Radomsko – Wileńskiej, który przez ostatnie lata pełnił funkcje „rekreacyjno – wypoczynkowe” dla mieszkańców okolicznych kamienic.

Badania prowadzono w dwóch etapach. Związane to było z dostępną ilością ogrodzenia, którym zabezpieczony był obszar badań w trakcie prowadzonych prac archeologicznych.

Etap I badania w zachodniej części skweru. Założono 4 wykopy (nr I, II, III, IV). 

Etap II badania we wschodniej części skweru. Założono 4 wykopy (nr V, VI, VII, VIII).

Wykopy wyznaczano wzdłuż linii magistrali W-E przeprowadzonej wzdłuż skwerku dowiązanej do ściany wschodniej budynku zamkowego, która wyznaczona została po północnej stronie teoretycznego przebiegu obwarowań miejskich. Wykopy wytyczane były w kierunku południowym w celu określenia ewentualnie odkrytych fundamentów muru miejskiego i wysunięcia reliktów kolejnych baszt po za jego lico.

Łączna powierzchnia eksploracji wyniosła około 245 m². 

Wykop Iwymiary z późniejszymi poszerzeniami: 5 x 8,5 m (42,5 m²). W wykopie tym odsłonięto narożnik północno - zachodni wewnętrznej części baszty, zarys przebiegu linii muru od strony północnej oraz pozostałości i ślady po zachodniej i południowej części baszty. Dodatkowo wydobyto detale kamienne prawdopodobnie mające związek ze wspomnianą basztą tzw. Wieżą Białą, która była zamknięciem południowo - wschodnim założenia zamkowego. Szerokości murów w tym wykopie można określić tylko na podstawie częściowo zachowanych negatywów po wkopach fundamentowych i rozbiórkowych, które można określić na ok. 230 - 250 cm.


 alt


Wykop II o wymiarach 2,5 x 5m i późniejszym poszerzeniem na zachód o wymiarach 3 x 2m (18,5 m²). W wykopie tym odsłonięte zostały pozostałości muru kamiennego na poziomie partii spągowej fundamentu kamiennego o szerokości ok. 230 cm.


alt


Wykopy III i IV (wykop III – 3,5 x 8,5 m – 29,75 m²; wykop IV  – 2 x 8 m – 16 m²). Po kolejnych poszerzeniach wykop III i IV należy już traktować jako jeden wykop III/IV o wymiarach ok. 8,5 x 8,5 m (razem - 72,25 m²). W wykopach tych odsłonięty został fundament ściany wschodniej baszty odchodzącej od lica muru kurtynowego o ok. 280 cm. Rekonstruowana szerokość czołowej ściany baszty, której ślady znalezione zastały w wykopach I – III/IV wynosi około 11 m. Szerokość muru kurtynowego odsłoniętego w wykopie IV po wschodniej stronie baszty wynosi ok. 250 cm.

alt 

 

Wykop V (podstawowy 8 x 3 – 24 m2; poszerzenie 1,5 x 6 – 9 m2; razem – 33 m²)

alt

 

Wykop VI (podstawowy 2 x 8 – 16 m2; poszerzenie 2 x 3,5 – 7 m2; razem – 23 m²)

 

alt


Wykop VII
(podstawowy 6 x 7 – razem 42 m²). W wykopach tych udało się uchwycić pozostałości fundamentu kamiennego, jak również dalszy przebieg muru miejskiego oraz bardzo zniszczone relikty kolejnej baszty. W wykopach tych odsłonięty został fundament po XX-wiecznym szalecie miejskim, którego budowa w znacznej mierze dodatkowo przyczyniła się do takiej destrukcji pozostałości fortyfikacji miejskich.

alt

 

Wykop VIII o wymiarach z poszerzeniem 2 x 7 m (14m²) (podstawowy 2 x 5 – 10 m², poszerzenie 2 x 2 m). Odsłonięty został przebieg muru miejskiego o szerokości ok. 250 cm oraz prawdopodobnie odchodzącą od niego w kierunku południowym przyporę.

alt

 

Eksploracja kolejnych wykopów archeologicznych ujawniła wyraźnie zaburzony układ nawarstwień. Mury rozebrane zostały w I połowie XIX wieku, wydaje się, że niemal „gruntownie”. Budowa jatek drewnianych (zachodnia część Skweru) i murowanych (wschodnia część Skweru), następnie ich rozebranie pod koniec II wojny światowej, kolejne wkopy instalacyjne i przede wszystkim budowa szaletu miejskiego oraz podstacji energetycznej w II połowie wieku XX znacznie zniszczyły zachowane w niewielkim stopniu relikty obwarowań miejskich (w postaci partii fundamentowych).

W trakcie badań odsłonięto warstwy rozbiórkowe, a także negatywy po rozebranych murach miejskich. Ślady po średniowiecznych fortyfikacjach w dużej części widoczne są jedynie w profilach wykopów jako ślady po wkopach fundamentowych. Jedynie miejscami zachowały się większe murowane fragmenty kamiennego muru kurtynowego oraz baszt – wież istniejących na tym obszarze.

Pozyskany materiał zabytkowy, ze względu na liczne prace ziemne przeprowadzane na tym terenie w przeszłości, jest bardzo przemieszany i rozdrobniony. Warstwy stratygraficzne zostały silnie przemieszane (liczne nowożytne wkopy). Z tego też względu nie udało się w zasadzie uchwycić XIV - XV wiecznych warstw kulturowych związanych z założeniem i funkcjonowaniem Nowego Radomia. Zebrany materiał to przede wszystkim fragmenty naczyń glinianych, fragmenty szkła naczyniowego i butelkowego, fragmenty kafli piecowych oraz kości zwierzęcych (1 fragment kości określony został wstępnie jako ludzka). Ponadto pojawiły się monety datowane na wiek XIX – XX, jak również metale oraz fragmenty fajek glinianych.

Wydobyto również zabytki architektoniczne w postaci fragmentów detali kamiennych (głównie związanych z basztą odkrytą w wykopach I, III/IV), dachówki ceramiczne oraz cegła palcówka z widocznym odciśniętym śladem psiej łapy.

Wydaje się, że materiał pozyskany z wykopów I, III/IV, a łączony z pozostałościami po tzw. Wieży Białej dobrze oddaje jej charakter i jednocześnie potwierdza jednoznacznie jej identyfikację w terenie.

W wyniku przeprowadzonych prac można stwierdzić, iż wymiary odsłoniętych fundamentów murów miejskich mieszczą się w przedziale 230 - 260 cm i zbliżone są do innych przebadanych do tej pory pozostałości fortyfikacji miejskich Nowego Radomia. Na uwagę zasługuje rekonstruowana szerokość czołowej ściany baszty, tzw. Wieży Białej, która mogła wynosić około 11 m, podczas gdy ściana wschodnia (najlepiej zresztą zachowana) wysunięta jest tylko na ok. 2,8 m po za lico muru kurtynowego. Wieża ta odbiega od modułu wielkościowego odkrytych wcześniej innych baszt miejskich m.in. zachowanej baszty w Zespole Popijarskim, czy baszty odkrytej na działkach 69/70 przy ulicy Wałowej.

alt
altaltaltaltaltaltaltaltalt